Zajezdnia autobusowa – woda do myjni taboru, kotłowni i warsztatu

Opublikowano · 9 min czytania · Redakcja paletasoli.pl

W zajezdni autobusowej zmiękczanie wody ma sens w trzech miejscach: w myjni taboru (żeby autobus po płukaniu nie wysychał w smugach i kamiennych zaciekach), w kotłowni ogrzewającej hale i w warsztacie z urządzeniami podgrzewającymi wodę. Do płukania końcowego często stosuje się wodę po osmozie, a do uzupełniania zbiorników środka AdBlue potrzebna jest woda demineralizowana, nie zmiękczona. Zmiękczacz jonowymienny i sól tabletkowana nie zastąpią osmozy, ale pozwalają ją zabezpieczyć i obniżyć koszty chemii myjącej.

Skąd bierze się zużycie wody w zajezdni

Zajezdnia to w gruncie rzeczy duży warsztat z dużym parkingiem. Zużycie wody składa się z kilku strumieni o bardzo różnych wymaganiach. Największy zwykle generuje myjnia taboru: tunelowa myjnia szczotkowa albo bezdotykowa, w której autobus przejeżdża przez kolejne strefy (wstępne zraszanie, mycie detergentem, płukanie, płukanie końcowe i osuszanie). Mniejsze, ale istotne strumienie to mycie wnętrz, hala napraw (mycie podzespołów, myjki ciśnieniowe), biura i socjalia (CWU, toalety, prysznice kierowców), kotłownia lub węzeł oraz uzupełnianie płynów eksploatacyjnych.

Zanim zdecydujesz o zmiękczaniu, ustaw podliczniki co najmniej na myjni, w kotłowni i na pozostałych odbiorach. Bez nich nie ocenisz, ile wody faktycznie idzie na mycie, a ile do instalacji sanitarnych. Typowa pomyłka polega na zbyt dużym urządzeniu, dobranym do całkowitego poboru zajezdni, a nie do przepływu szczytowego tej gałęzi, która wymaga uzdatniania.

Twarda woda w myjni autobusów

Efekt twardej wody na autobusie widać już po pierwszym przejeździe: woda odparowuje z karoserii i szyb, a wapń i magnez zostają jako biały nalot. Na ciemnych lakierach i szybach jest to wyraźne, a na dużych płaskich powierzchniach autobusu zwłaszcza. Do tego dochodzą skutki techniczne dla samej myjni:

Zmiękczanie wody do myjni zmniejsza te skutki i pozwala obniżyć dawkowanie detergentu, przy czym oszczędność zależy od receptury środka i twardości wody. Producenci chemii zwykle podają w karcie technicznej zalecaną twardość wody do rozcieńczania; trzymaj się jej, a nie ogólnych zasad. Mechanizm opisany jest też w artykule o zmiękczaniu wody w myjni samochodowej, a ciężarowe i autobusowe myjnie mają to samo, tylko w większej skali.

Zmiękczanie a płukanie końcowe

Płukanie końcowe to etap, który decyduje o tym, czy autobus wyschnie bez smug. Są trzy rozwiązania, rosnące pod względem kosztu inwestycyjnego i jakości:

  1. Woda zmiękczona. Usuwa wapń i magnez, więc nie ma białych plam z kamienia, ale zostają inne rozpuszczone sole (w tym sód po wymianie jonowej), które po wyschnięciu mogą zostawiać delikatny nalot. Dla taboru, który i tak jest myty codziennie, to często wystarczający kompromis.
  2. Woda po osmozie odwróconej. Usuwa większość rozpuszczonych soli (zwykle ponad 95%), dzięki czemu autobus schnie bez zacieków. Wymaga jednak zabezpieczenia membran przed osadzaniem się kamienia: zmiękczacz przed osmozą jest tu standardem. Szersze omówienie w artykule o odwróconej osmozie przemysłowej.
  3. Woda demineralizowana. Stosowana rzadko, tylko przy ekstremalnych wymaganiach lub gdy woda surowa ma bardzo wysokie zasolenie.

Typowy układ: filtr mechaniczny, zmiękczacz jonowymienny, osmoza odwrócona, zbiornik buforowy, pompa do płukania końcowego. Zmiękczacz chroni membranę, osmoza daje wodę do płukania bez smug, a część wody zmiękczonej kierujesz do mycia wstępnego i do bojlera.

Zbiornik buforowy ma kluczowe znaczenie, bo osmoza ma ograniczoną wydajność, a myjnia pobiera dużo wody w krótkim czasie. Bez zbiornika instalacja musiałaby mieć duże membrany, droższe w zakupie. Typowa zasada: urządzenie dobiera się do średniego dobowego zużycia, a zbiornik pokrywa szczyty.

Odzysk wody z myjni i wpływ na dobór zmiękczacza

Duże myjnie taboru często mają układ recyklingu wody: ścieki z mycia trafiają do osadnika, separatora substancji ropopochodnych i filtrów, a następnie wracają do obiegu na etap mycia wstępnego. Woda z odzysku ma wyższe zasolenie i zawiera detergenty, więc nie nadaje się do płukania końcowego; ten etap zawsze zasilany jest wodą świeżą. Obecność recyklingu zmienia dobór zmiękczacza: nie musi on obsłużyć całego strumienia, a tylko wodę świeżą, i może być mniejszy.

Trzeba też pamiętać o ściekach z regeneracji zmiękczacza. Zawierają one chlorki w stężeniach większych niż woda płucząca i trafiają do kanalizacji; przy dużych urządzeniach wymaga to sprawdzenia warunków zrzutu u dostawcy usług kanalizacyjnych. Szczegóły w artykule o ściekach z regeneracji zmiękczacza i przepisach. Ścieki z samej myjni (z olejami, detergentami) podlegają odrębnym wymaganiom pozwolenia wodnoprawnego lub umowy z odbiorcą ścieków, a zmiękczacz tu niewiele zmienia.

Kotłownia i hale: kocioł i ciepła woda dla warsztatu

Hale napraw i garaże autobusów są duże i wymagają ogrzewania: kotłownia gazowa lub węzeł cieplny, nagrzewnice, ogrzewanie podłogowe lub promienniki. Jeśli kocioł jest zasilany wodą wodociągową, a obieg ma duże straty (nieszczelności, odwadnianie), woda uzupełniająca wnosi do niego kamień. Wymagania producenta kotła co do jakości wody uzupełniającej, często odwołujące się do wytycznych VDI 2035, mają znaczenie przy gwarancji; zasady wyjaśnia artykuł o gwarancji kotła a jakości wody. Dobór uzdatniania do kotłowni zebraliśmy w tekście o wodzie uzupełniającej w kotłowni.

Socjalia dla kierowców (prysznice, szatnie, ciepła woda) to zwykły odbiór CWU. Zmiękczanie chroni zasobnik i armaturę, ale przy większej liczbie natrysków zarządca powinien uwzględnić obowiązki dotyczące Legionelli. Temat opisaliśmy w artykule o badaniu wody i obowiązkach zarządcy.

AdBlue i woda demineralizowana – nie ta sól

W autobusach z silnikami spełniającymi wyższe normy emisji stosuje się roztwór mocznika (AdBlue), który jest wodnym roztworem mocznika o stężeniu 32,5%, wytwarzanym z wody demineralizowanej. Zajezdnia zwykle kupuje gotowy produkt i nie wytwarza go samodzielnie. Jeśli jednak ktoś rozważa rozcieńczanie lub uzupełnianie, to woda zmiękczona jest zła: zawiera sód, który zanieczyszcza układ SCR. Do tego celu potrzebna jest woda demineralizowana lub po osmozie z dodatkowym polerowaniem, a najlepiej gotowy produkt zgodny z normą (ISO 22241).

Wniosek praktyczny: zmiękczacz i sól tabletkowana nie mają zastosowania w obiegu AdBlue ani w układzie chłodzenia silników; w tych miejscach stosuje się dedykowane płyny i wodę o określonych parametrach. Różnicę między zmiękczaniem a demineralizacją opisuje artykuł zmiękczanie czy demineralizacja dla firm.

Dobór urządzenia i zużycie soli

Przykład obliczeniowy, oparty na założeniach, a nie na konkretnym obiekcie: zajezdnia myje dziennie 40 autobusów, na jedno mycie idzie około 400 l wody zmiękczanej do płukania i bojlera, czyli 16 m³ na dobę. Przy twardości wody 18 °dH i przeliczniku 0,05 kg soli na 1 m³ i 1 °dH zużycie wynosi 16 × 18 × 0,05 = 14,4 kg na dobę, czyli około 5,3 tony rocznie (365 dni), a to około 5–6 palet po 972 kg. Jeśli myjnia pracuje 300 dni, wychodzi około 4,3 tony. Rzeczywiste zużycie zależy od wydajności regeneracji i stanu złoża, więc po sezonie skoryguj wynik odczytem z magazynu. Metodę ogólną znajdziesz w artykule o zużyciu soli przez zmiękczacz, a zasady zapasu na rok w tekście o kalkulacji palet na rok.

ParametrWartość w przykładzieSkąd
Liczba mytych autobusów40 na dobęzałożenie
Woda zmiękczana na autobus400 lzałożenie
Woda zmiękczana na dobę16 m³40 × 0,4
Twardość surowej wody18 °dHzałożenie
Zużycie soli14,4 kg/dobę16 × 18 × 0,05
Zużycie roczne (300 dni)ok. 4,3 t14,4 × 300

Przy zakupach dla taboru liczy się też logistyka: zajezdnia ma plac manewrowy i zwykle możliwość rozładunku z wózka paletowego, więc cała paleta lub cała ciężarówka ma sens. Dostawy cykliczne, bez zapasu na kilka lat, opisuje artykuł o dostawach cyklicznych soli dla firm, a opłacalność większych ilości w tekście o zakupie całego auta soli.

Hala napraw: myjki ciśnieniowe i mycie podzespołów

W warsztacie zajezdni woda trafia także do myjek wysokociśnieniowych z podgrzewaniem, do stanowisk mycia silników i podwozi oraz do myjek do części. Myjka z podgrzewaczem wody jest jednym z urządzeń najbardziej narażonych na kamień: wężownica nagrzewnicy zarasta w sezonie, a spadek przepływu użytkownik zauważa dopiero wtedy, gdy ciśnienie robocze wyraźnie spada. Zmiękczona woda wydłuża odstępy między odkamienianiem i obniża koszty serwisu. Jak to wygląda w praktyce, opisaliśmy w artykule o zmiękczaczu do myjki ciśnieniowej.

Przy kilku stanowiskach warsztatowych wygodniej jest poprowadzić jedną magistralę wody miękkiej z pomieszczenia technicznego niż montować zmiękczacze przy każdej myjce. Trzeba wtedy zadbać o zawory odcinające na odgałęzieniach, żeby serwis jednego stanowiska nie wyłączał całej hali, i o wodomierz, który pokaże, ile miękkiej wody realnie pobiera warsztat. Do hali napraw prowadzi się często oddzielną gałąź od myjni, bo wymagania co do ciśnienia i temperatury są inne.

Serwis zmiękczacza w zajezdni

W obiekcie, w którym myjnia pracuje codziennie, zmiękczacz jest jednym z urządzeń, których awaria zatrzymuje proces. Dlatego przy dużych urządzeniach dobrze jest mieć układ dwukolumnowy z automatyczną zmianą kolumn, co opisujemy w artykule o zmiękczaczu duplex. Kilka praktycznych zasad:

Zimą istotna jest też temperatura wody wchodzącej do zmiękczacza i do osmozy: zbyt zimna woda obniża wydajność membran. Pomieszczenie stacji powinno być ogrzewane, a nie tylko osłonięte przed deszczem.

Najczęstsze błędy w zajezdniach i bazach transportowych

Najczęstsze pytania

Czy do myjni autobusów potrzebny jest zmiękczacz wody?

Przy twardej wodzie tak, bo chroni dysze, pompy i bojler oraz zmniejsza zużycie detergentu. Do płukania końcowego bez smug często stosuje się dodatkowo osmozę, a zmiękczacz chroni jej membrany.

Czy zmiękczona woda wystarczy, żeby autobus wysechł bez plam?

Usuwa białe plamy z kamienia, ale pozostawia inne rozpuszczone sole. Dla pełnego efektu bez zacieków stosuje się płukanie końcowe wodą po osmozie.

Czy zmiękczona woda nadaje się do AdBlue?

Nie. Do roztworu mocznika stosuje się wodę demineralizowaną, a zmiękczona zawiera sód. Najlepiej stosować gotowy produkt zgodny z normą ISO 22241.

Ile soli zużywa zmiękczacz w zajezdni?

Szacunkowo 0,05 kg na 1 m³ wody i 1 °dH usuwanej twardości. Przy 16 m³ zmiękczanej wody na dobę i twardości 18 °dH wychodzi około 14 kg dziennie.

Czy odzyskaną wodę z myjni można zmiękczać?

Zwykle nie ma takiej potrzeby: woda z recyklingu służy do mycia wstępnego, a zmiękczacz obsługuje tylko wodę świeżą do płukania i urządzeń. Recykling ma własny układ osadników i filtrów.

Jak często zmieniać żywicę w zmiękczaczu przemysłowym?

Zależy od jakości wody i obciążenia; w typowych warunkach żywica pracuje wiele lat. Zmianę zwykle sygnalizuje rosnąca twardość za urządzeniem mimo prawidłowej regeneracji.