Zbrylona sól tabletkowana w workach – przyczyny, zapobieganie, co z nią zrobić

Opublikowano · 8 min czytania · Redakcja paletasoli.pl

Sól tabletkowana zbryla się, gdy tabletki pochłaniają wilgoć z powietrza, a potem wysychają – na powierzchni tworzy się warstewka solanki, która po odparowaniu „skleja” tabletki ze sobą. Chlorek sodu zaczyna wyraźnie chłonąć wodę, gdy wilgotność względna powietrza przekracza ok. 75%, więc ryzyko rośnie w piwnicach, nieogrzewanych magazynach, przy ścianach zewnętrznych i przy dużych wahaniach temperatury. Zbrylona sól zachowuje skład chemiczny i po rozbiciu brył nadaje się do zmiękczacza, ale zbrylenie w zbiorniku solanki (tzw. mostek solny) zatrzymuje regenerację i trzeba je usuwać. Najskuteczniejsza ochrona to suche miejsce, paleta lub podkład pod workami i nienaruszone opakowania.

Dlaczego sól się zbryla – mechanizm

Chlorek sodu jest higroskopijny: przy wysokiej wilgotności powietrza wiąże parę wodną na powierzchni kryształów. Dla czystego NaCl granica, powyżej której zaczyna się wyraźne pochłanianie wilgoci (tzw. krytyczna wilgotność względna), wynosi w temperaturze pokojowej ok. 75%. Poniżej tej wartości sól pozostaje sucha, powyżej – na tabletkach pojawia się cienka warstwa nasyconej solanki.

Samo zawilgocenie to jeszcze nie bryła. Bryła powstaje w cyklu:

  1. wilgotność rośnie (deszczowe dni, mgła, kondensacja przy ścianie, otwarte drzwi kotłowni) – powierzchnia tabletek wilgotnieje;
  2. wilgotność spada albo temperatura rośnie – woda odparowuje, a rozpuszczona sól krystalizuje na stykach tabletek;
  3. powstają „mostki” krystaliczne między tabletkami; po kilku cyklach worek staje się twardy jak kamień.

Do tego dochodzi nacisk: w dolnych warstwach palety tabletki są ściskane ciężarem worków nad nimi, więc styków jest więcej i zbrylenie postępuje szybciej. Zbrylenie przyspieszają też drobiny i pył solny, który wypełnia przestrzenie między tabletkami.

Gdzie sól zbryla się najczęściej

MiejsceDlaczegoCo zrobić
Nieogrzewana piwnica, garaż, wiatawysoka wilgotność, kondensacja przy zmianach temperaturyprzenieść do suchego pomieszczenia, worki na podkładzie
Posadzka betonowa bez podkładuwilgoć podciągana od spodu, zimna powierzchniapaleta lub podkład z tworzywa
Przy ścianie zewnętrznejzimna ściana, punkt rosy, zawilgoceniaodsunąć palety od ściany o kilkanaście centymetrów
Obok pralnic, myjni, basenupara wodna, rozbryzgiwydzielone miejsce poza strefą mokrą
Napoczęty, otwarty worekstały dostęp powietrzazawinąć lub przesypać resztę do szczelnego pojemnika
Uszkodzone worki, rozerwana foliawilgoć wnika do środka paletyprzy odbiorze sprawdzić stan, uszkodzone zużyć najpierw
Zbiornik solanki zmiękczaczasól stale styka się z wodą i wilgotnym powietrzemnie przesypywać, regularnie kontrolować

Jak składować palety soli, żeby się nie zbrylały

Lista kontrolna magazynu soli

  • Pomieszczenie suche, zamykane, osłonięte od deszczu; w miarę stała temperatura.
  • Worki na palecie lub podkładzie, nigdy bezpośrednio na posadzce.
  • Odstęp od ścian zewnętrznych i od źródeł pary (pralnice, natryski, myjnia).
  • Folia stretch na palecie zdejmowana dopiero, gdy zaczynasz z niej brać worki.
  • Uszkodzone worki zaklejone lub zużyte w pierwszej kolejności.
  • Rotacja: najpierw starsze worki (pierwsze weszło – pierwsze wyszło).
  • Napoczęty worek zawinięty i oparty, nie zostawiony otwarty na tygodnie.
  • Zapas dopasowany do zużycia – sól nie musi leżeć latami.

Szczelne worki z polipropylenu dobrze chronią tabletki, a folia stretch wokół palety dodatkowo zmniejsza wymianę powietrza. Dlatego pełna, owinięta paleta w suchym pomieszczeniu może stać bardzo długo bez zmian. Problem zaczyna się zwykle po rozfoliowaniu, gdy worki leżą miesiącami w wilgotnej piwnicy. Więcej o warunkach magazynowania w artykule jak przechowywać sól tabletkowaną w firmie.

Pory roku a zbrylanie

Ryzyko zmienia się w ciągu roku. Jesienią i wczesną wiosną wilgotność powietrza jest wysoka, a w nieogrzewanych pomieszczeniach często przekracza 80%. Zimą powietrze na zewnątrz jest suche, ale w piwnicach przy ścianach zewnętrznych pojawia się kondensacja, a w kotłowniach – duże różnice temperatur między dniem a nocą. Latem największym zagrożeniem są burze i nagłe ochłodzenia, po których na chłodnych workach skrapla się para. Jeśli w pomieszczeniu z solą widzisz zaparowane rury, mokre plamy na ścianach albo czujesz zapach stęchlizny, to sygnał, że sól nie powinna tam leżeć długo. Prosty higrometr za kilkadziesiąt złotych pozwala sprawdzić, czy magazyn trzyma wilgotność poniżej ok. 70%.

Napoczęty worek i dosypywanie do zbiornika

W obiektach, które dosypują sól małymi porcjami, napoczęty worek potrafi stać przy zmiękczaczu tygodniami. Lepiej od razu wsypać do zbiornika cały worek (jeśli zmieści się ponad poziomem wody i nie przekroczysz zalecanego poziomu soli) albo przesypać resztę do pojemnika z pokrywą. Nie stawiaj otwartego worka na pokrywie zbiornika solanki – wilgotne powietrze z wnętrza zbiornika i kondensacja na pokrywie szybko zlepiają tabletki od spodu. Dobrą praktyką jest też dosypywanie częściej, a mniejszymi ilościami, zamiast wypełniania zbiornika do pełna raz na długi czas.

Obiekty sezonowe i przerwy w pracy

Szkoły, pensjonaty, kempingi i ośrodki wczasowe mają długie okresy, w których zmiękczacz prawie nie pracuje. W tym czasie sól w zbiorniku solanki stoi w wilgotnym powietrzu nad wodą i to właśnie wtedy najczęściej powstaje mostek solny. Przed przerwą warto zostawić w zbiorniku niewielką ilość soli, a zapas trzymać w workach w suchym magazynie. Po przerwie: sprawdź zbiornik, rozbij ewentualne zbrylenia, dosyp świeżej soli i wykonaj ręczną regenerację. Procedurę uruchomienia instalacji po przerwie opisujemy w artykule dezynfekcja termiczna instalacji c.w.u.

Czy zbrylona sól nadaje się do zmiękczacza

Tak. Zbrylenie to zjawisko fizyczne – skład chemiczny soli się nie zmienia, a zbryloną sól można rozbić i wsypać do zbiornika solanki. Trzeba jednak pamiętać o kilku rzeczach:

Mostek solny w zbiorniku solanki – zbrylenie, które zatrzymuje regenerację

Najgroźniejsza forma zbrylenia powstaje w samym zmiękczaczu. Mostek solny to twarda skorupa soli, która tworzy się nad poziomem wody w zbiorniku solanki. Pod nią zostaje pusta przestrzeń, woda nie ma kontaktu z solą, solanka jest słaba albo jej brak – a zmiękczacz „regeneruje się” wodą prawie bez soli. Objawy:

Mostek rozbija się ostrożnie drewnianym lub plastikowym kijem (nie metalowym prętem, który może uszkodzić zbiornik i rurę solankową), a po usunięciu wykonuje się ręczną regenerację. Przyczyny mostka to zwykle: przesypywanie zbiornika „pod korek”, wysoka wilgotność w pomieszczeniu, długi postój zmiękczacza (np. w szkole w wakacje) i sól o niskiej jakości z dużą ilością pyłu. Szczegóły w artykule zbiornik solanki – ile soli trzymać.

Po rozbiciu mostka warto przez kilka tygodni częściej zaglądać do zbiornika. Jeśli skorupa szybko powstaje ponownie, przyczyną jest najczęściej zbyt wilgotne pomieszczenie lub zbyt wysoki poziom soli – wtedy lepiej trzymać w zbiorniku mniej soli i dosypywać ją częściej.

Jakość soli a zbrylanie

Tabletki prasowane z soli o wysokiej czystości mają gładką powierzchnię i mało pyłu, dlatego zbrylają się wolniej niż sól drobnoziarnista czy granulat z dużą ilością drobnej frakcji. Na skłonność do zbrylania wpływają:

Tabletki NovaSalz mają 99,5% NaCl i są zgodne z normą PN-EN 973 dla soli do regeneracji jonitów. Niezależnie od jakości soli to warunki magazynowania decydują o tym, czy sól zbryli się w ciągu tygodni, czy przetrwa bez zmian długie miesiące.

Odbiór dostawy – jak sprawdzić, czy sól jest sucha

Przy odbiorze palety sprawdź przede wszystkim stan opakowań: czy folia stretch jest cała, czy worki nie są rozdarte lub mokre i czy paleta nie stała w wodzie. Ugniataj kilka worków z różnych warstw – tabletki powinny się przesuwać. Pojedynczy twardszy worek z dolnej warstwy może wynikać z nacisku i nie oznacza wady, ale zawilgocone, mokre lub rozerwane worki odnotuj w protokole przy kierowcy i zrób zdjęcia. Procedurę opisujemy w tekście reklamacja uszkodzonej palety – protokół szkody.

Po odbiorze nie zostawiaj palety na noc na zewnątrz – nawet krótki deszcz lub rosa wystarczą, żeby dolne worki zawilgotniały. Dostawa autem z windą kończy się przy aucie, więc warto zaplanować, kto i kiedy przeniesie worki do magazynu (zob. jak odebrać paletę soli).

Ile soli trzymać, żeby nie leżała za długo

Najprostszy sposób na zbrylanie to nie trzymać zapasu na wiele lat w słabym magazynie. Dla większości obiektów rozsądny zapas to ilość na kilka miesięcy – w hotelu to zwykle jedna lub dwie palety, w kotłowni z małym zużyciem jedna paleta wystarczy na długo, więc tam warunki składowania są szczególnie ważne. Jak policzyć zapas i rytm dostaw, pokazujemy w artykule ile palet soli na rok. Paleta 972 kg kosztuje 1 089 zł netto z dostawą, więc nie trzeba kupować na zapas „na lata”, żeby obniżyć koszt transportu.

Najczęstsze błędy przy składowaniu soli

Najczęstsze pytania

Dlaczego sól w workach zrobiła się twarda?

Tabletki pochłonęły wilgoć z powietrza, a po wyschnięciu skrystalizowana sól związała je ze sobą. Najczęściej dzieje się tak w wilgotnej piwnicy, przy zimnej ścianie albo gdy worki stoją bezpośrednio na posadzce.

Czy zbryloną sól można wsypać do zmiękczacza?

Tak, po rozbiciu brył na mniejsze kawałki. Skład soli się nie zmienia. Nie wsypuj jednak soli z worków zalanych wodą z posadzki ani dużych ilości samego pyłu.

W jakiej wilgotności sól zaczyna chłonąć wodę?

Czysty chlorek sodu zaczyna wyraźnie pochłaniać wilgoć powyżej ok. 75% wilgotności względnej w temperaturze pokojowej. Domieszki innych soli mogą obniżać ten próg.

Jak rozbić mostek solny w zmiękczaczu?

Ostrożnie drewnianym lub plastikowym kijem, bez uszkadzania zbiornika i rury solankowej. Po usunięciu mostka wykonaj ręczną regenerację i nie przesypuj zbiornika do pełna.

Czy sól tabletkowana się przeterminowuje?

Chlorek sodu nie psuje się chemicznie. W suchym miejscu i w szczelnych workach może być przechowywany długo; problemem jest tylko wilgoć, która prowadzi do zbrylania.