Worek soli 18 kg czy 25 kg? Normy dźwigania i BHP w firmie

Opublikowano · 9 min czytania · Redakcja paletasoli.pl

Według polskich przepisów BHP kobieta może ręcznie podnosić i przenosić do 12 kg przy pracy stałej i do 20 kg przy pracy dorywczej, a mężczyzna – do 30 kg przy pracy stałej i 50 kg przy dorywczej. Worek soli 25 kg mieści się więc w limitach tylko dla mężczyzn, a worek 18 kg – także dla kobiet, gdy dosypywanie soli jest pracą dorywczą. Jeśli sól do zmiękczacza obsługują różne osoby, lżejszy worek po prostu upraszcza organizację pracy. Poniżej szczegóły przepisów i praktyczne wskazówki.

Normy dźwigania w Polsce – co mówią przepisy

Dopuszczalne masy przy ręcznych pracach transportowych określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym (tekst jednolity: Dz.U. 2018 poz. 1139). Limity dla kobiet i mężczyzn znajdują się w § 13 i obowiązują w tym kształcie od 1 maja 2017 r.

SytuacjaKobietyMężczyźni
Podnoszenie i przenoszenie – praca stała12 kg30 kg
Podnoszenie i przenoszenie – praca dorywcza20 kg50 kg
Podnoszenie powyżej obręczy barkowej – praca stała8 kg21 kg
Podnoszenie powyżej obręczy barkowej – praca dorywcza14 kg35 kg
Przenoszenie na odległość ponad 25 m12 kg30 kg
Przenoszenie pod górę (nachylenie do 30°, wysokość ponad 4 m)12 kg30 kg
Przenoszenie pod górę (nachylenie ponad 30°, wysokość ponad 4 m) – stała / dorywcza8 / 12 kg20 / 30 kg

Praca dorywcza to w rozumieniu rozporządzenia ręczne przemieszczanie przedmiotów nie częściej niż 4 razy na godzinę, jeżeli łączny czas tych prac nie przekracza 4 godzin na dobę. Wszystko powyżej to praca stała.

Osobne, niższe limity dotyczą kobiet w ciąży i karmiących piersią. Według rozporządzenia Rady Ministrów z 3 kwietnia 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 796) kobiecie w ciąży nie wolno ręcznie podnosić i przenosić przedmiotów o masie przekraczającej 3 kg, a kobiecie karmiącej – przekraczającej 6 kg przy pracy stałej i 10 kg przy pracy dorywczej. Ani worek 18 kg, ani 25 kg nie wchodzi wtedy w grę. Odrębne przepisy dotyczą też pracowników młodocianych.

Worek 18 kg i 25 kg w świetle limitów

Zestawmy oba formaty z limitami z § 13 dla najczęstszych sytuacji przy obsłudze zmiękczacza:

SytuacjaWorek 18 kgWorek 25 kg
Mężczyzna, praca stała lub dorywczaw limiciew limicie
Kobieta, praca dorywcza (do 4 razy na godzinę, do 4 h na dobę)w limicie (do 20 kg)powyżej limitu
Kobieta, praca stałapowyżej limitu (12 kg)powyżej limitu
Kobieta, podnoszenie powyżej barkówpowyżej limitu (8/14 kg)powyżej limitu
Każdy pracownik, przenoszenie ponad 25 mw limicie tylko dla mężczyznw limicie tylko dla mężczyzn

Wniosek jest prosty. Dosypywanie soli do zmiękczacza w hotelu, pralni czy kotłowni to zwykle praca dorywcza: kilka worków raz na kilka dni lub raz w tygodniu. Przy workach 18 kg może ją wykonywać zarówno mężczyzna, jak i kobieta. Przy workach 25 kg pracodawca musi zadbać, żeby robili to mężczyźni albo zapewnić sprzęt pomocniczy lub otwieranie worka i przesypywanie soli porcjami.

Uczciwie trzeba też powiedzieć, czego worek 18 kg nie załatwia: nie rozwiązuje problemu przy pracy stałej kobiet (limit 12 kg), przy podnoszeniu powyżej barków ani przy przenoszeniu na dalsze odległości. W tych sytuacjach potrzebny jest wózek, przesypywanie porcjami albo inna organizacja pracy.

Obowiązki pracodawcy przy ręcznym transporcie worków

Rozporządzenie nie ogranicza się do limitów. Pracodawca ma przede wszystkim stosować rozwiązania techniczne i organizacyjne zmierzające do wyeliminowania ręcznych prac transportowych (§ 3). Jeśli nie da się ich wyeliminować – organizuje pracę tak, by zmniejszyć uciążliwość i zagrożenia, i wyposaża pracowników w sprzęt pomocniczy oraz środki ochrony indywidualnej. Do sprzętu pomocniczego rozporządzenie zalicza m.in. wózki, taczki, uchwyty i przestawne pochylnie.

Przy obsłudze zmiękczacza oznacza to w praktyce:

Sól tabletkowana nie jest substancją niebezpieczną, więc w dokumentacji BHP główne zagrożenia związane z jej obsługą to właśnie dźwiganie i śliska posadzka. Więcej o dokumentach przeczytasz w artykule o karcie charakterystyki soli tabletkowanej.

Ergonomia dosypywania soli do zbiornika solanki

Samo podniesienie worka z palety to tylko część pracy. Najbardziej obciążające jest zwykle przechylenie worka nad krawędzią zbiornika i wsypanie tabletek. Zbiorniki solanki w obiektach mają różne wysokości – od niskich zbiorników zmiękczaczy kompaktowych po wysokie zbiorniki przemysłowe, których krawędź może znaleźć się na wysokości klatki piersiowej lub barków niższej osoby. A podnoszenie powyżej obręczy barkowej ma znacznie niższe limity: dla kobiet 8 kg przy pracy stałej i 14 kg przy dorywczej.

Bezpieczne dosypywanie – krok po kroku:

  1. Przywieź worek wózkiem jak najbliżej zbiornika. Nie noś go przez całe pomieszczenie.
  2. Postaw worek na stabilnym podwyższeniu (skrzynia, podest) na wysokości zbliżonej do krawędzi zbiornika.
  3. Otwórz worek nożem wzdłuż szwu lub w górnej części, zanim go podniesiesz.
  4. Przechyl worek nad krawędzią, opierając go o brzeg zbiornika – ciężar przejmuje krawędź, nie twoje ręce.
  5. Przy wysokim zbiorniku stań na stabilnym podeście, zamiast unosić worek ponad barki.
  6. Jeśli worek jest dla ciebie za ciężki, przesyp sól porcjami (np. wiadrem z uchwytem) – limity dotyczą masy podnoszonego przedmiotu.
  7. Po skończonej pracy zbierz rozsypane tabletki i wytrzyj rozlaną solankę.

Przy podnoszeniu worka z podłogi lub palety trzymaj go blisko ciała, uginaj nogi, a nie plecy, i nie skręcaj tułowia z ciężarem – obracaj się całym ciałem, przestawiając stopy. Ile soli warto trzymać w zbiorniku i jak często dosypywać, opisujemy w artykule zbiornik solanki – ile soli trzymać.

Liczba worków na palecie i na tonie – porównanie

Lżejszy worek oznacza więcej worków na tę samą ilość soli. To uczciwy kompromis, który warto policzyć:

ParametrWorki 18 kgWorki 25 kg
Typowy układ palety54 worki = 972 kg40 worków = 1 000 kg (spotyka się też inne układy)
Worków na 1 tonę soliok. 55,540
Podniesień przy dosypaniu 100 kg5–64
Kto może dosypywać przy pracy dorywczejkobiety i mężczyźnimężczyźni
Obsługa w ciasnym pomieszczeniułatwiej manewrowaćtrudniej, większe obciążenie przy przechylaniu

Łączna masa do przeniesienia jest taka sama, a przy workach 18 kg podniesień jest o około 40% więcej. W zamian każde podniesienie jest o 7 kg lżejsze, a obsługę może przejąć więcej osób. Dla obiektów, w których sól dosypuje ten, kto akurat ma dyżur – recepcjonistka, konserwator, pracownica pralni – ta elastyczność bywa ważniejsza niż liczba podniesień.

Nasza sól jest pakowana w szyte worki PP po 18 kg, po 54 worki na palecie (972 kg). Pozostałe parametry produktu znajdziesz w sekcji parametry soli. Jeśli porównujesz oferty z różnymi wagami worków i palet, przeliczaj je zawsze na cenę za kilogram – wzory są w artykule sól tabletkowana – cena za tonę.

Małe pomieszczenia techniczne – dlaczego waga worka ma znaczenie

Zmiękczacze rzadko stoją w przestronnych halach. Typowe lokalizacje to piwnica hotelu, wnęka w pralni, kotłownia z wąskim przejściem między kotłem a zasobnikiem, pomieszczenie techniczne pod schodami. W takich miejscach:

W takich warunkach różnica 7 kg na worku wyraźnie wpływa na komfort i ryzyko urazu. Dobrą praktyką jest też trzymanie przy zbiorniku tylko kilku worków (bieżący zapas), a reszty – na palecie w suchym magazynie. Jak przygotować miejsce do składowania palet, piszemy w artykule o przechowywaniu soli tabletkowanej.

Od palety do zbiornika – organizacja pracy w obiekcie

Najwięcej dźwigania nie dzieje się przy zbiorniku, tylko na drodze od palety. Paleta przywieziona autem z windą ląduje przy aucie – dalej trzeba ją przewieźć wózkiem paletowym albo przenieść worki. O tym, jak wygląda rozładunek i co przygotować, piszemy w artykule o dostawie palety bez rampy.

Kilka rozwiązań, które ograniczają ręczne noszenie:

  1. Wózek paletowy – jeśli droga do magazynu jest równa i bez progów, całą paletę przewieziesz w jednym ruchu.
  2. Wózek magazynowy (platformowy) – mieści kilka worków; jedna osoba przewozi zapas na tydzień zamiast nosić worki po kolei.
  3. Taczka lub wózek dwukołowy – przy wąskich przejściach.
  4. Bieżący zapas przy zbiorniku – kilka worków na podeście obok, uzupełniane przy okazji przewożenia innych materiałów.
  5. Stały rytm dosypywania – mniejsze, regularne porcje zamiast „dosypania całej palety” raz na kilka tygodni.

W hotelach i obiektach noclegowych, gdzie obsługa techniczna to często jedna lub dwie osoby, takie rozwiązania mają szczególne znaczenie. Więcej o organizacji zaopatrzenia w sól w takim obiekcie przeczytasz w artykule sól do zmiękczacza w hotelu.

Waga worka w zapytaniu ofertowym i przetargu

Jeśli kupujesz sól w trybie zamówień publicznych lub zapytania ofertowego, możesz uwzględnić BHP w opisie przedmiotu zamówienia – np. wymagając worków o masie nie większej niż 20 kg albo przyznając dodatkowe punkty za lżejsze opakowania. Takie wymaganie ma uzasadnienie w limitach z § 13 rozporządzenia, gdy obsługę wykonują kobiety. Pamiętaj jednak, by nie zawężać opisu bez potrzeby. Wzór opisu znajdziesz w artykule o przetargu na sól tabletkowaną.

Najczęstsze błędy przy obsłudze worków soli

Najczęstsze pytania

Ile kg może dźwigać kobieta w pracy?

Przy pracy stałej do 12 kg, a przy pracy dorywczej do 20 kg. Przy podnoszeniu powyżej barków limity wynoszą 8 kg i 14 kg, a przy przenoszeniu na odległość ponad 25 m – 12 kg.

Ile kg może dźwigać mężczyzna w pracy?

Przy pracy stałej do 30 kg, a przy pracy dorywczej do 50 kg. Przy podnoszeniu powyżej barków limity to 21 kg i 35 kg, a przy przenoszeniu na odległość ponad 25 m – 30 kg.

Co to jest praca dorywcza w przepisach BHP?

To ręczne przemieszczanie przedmiotów nie częściej niż 4 razy na godzinę, jeżeli łączny czas takich prac nie przekracza 4 godzin na dobę. Dosypywanie soli do zmiękczacza kilka razy w tygodniu zwykle mieści się w tej definicji.

Czy kobieta może nosić worki 25 kg?

Nie, worek 25 kg przekracza limity dla kobiet zarówno przy pracy stałej (12 kg), jak i dorywczej (20 kg). Jeśli sól ma dosypywać kobieta, potrzebne są lżejsze worki, przesypywanie porcjami albo sprzęt pomocniczy.

Czy kobieta w ciąży może dosypywać sól do zmiękczacza?

Nie powinna przenosić worków soli. Przepisy zakazują kobietom w ciąży ręcznego podnoszenia i przenoszenia przedmiotów o masie przekraczającej 3 kg.

Źródła: Rozporządzenie MPiPS z 14 marca 2000 r. w sprawie BHP przy ręcznych pracach transportowych, tekst jednolity Dz.U. 2018 poz. 1139; Rozporządzenie zmieniające z 25 kwietnia 2017 r., Dz.U. 2017 poz. 854; Rozporządzenie RM z 3 kwietnia 2017 r. – prace wzbronione kobietom w ciąży i karmiącym, Dz.U. 2017 poz. 796