Nowe przepisy o jakości wody 2026 – obowiązki właścicieli i zarządców budynków

Opublikowano · 9 min czytania · Redakcja paletasoli.pl

Od 2026 roku właściciel lub zarządca budynku odpowiada nie tylko za to, żeby woda płynęła, ale też za ryzyko, które powstaje w jego własnej instalacji. Nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę (Dz.U. 2026 poz. 605, obowiązuje od 21 maja 2026 r.) i nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody (Dz.U. 2026 poz. 748, obowiązuje od 24 czerwca 2026 r.) wprowadzają ocenę ryzyka wewnętrznego systemu wodociągowego, obowiązkowe badania Legionelli w ciepłej wodzie w obiektach priorytetowych (hotele, szpitale, pensjonaty, kempingi, domy opieki) oraz kary od 100 do 10 000 zł. Pierwszą ocenę ryzyka obiekt priorytetowy przekazuje sanepidowi do 30 czerwca 2028 r.

Skąd zmiany i kogo dotyczą

Obie regulacje wdrażają unijną dyrektywę 2020/2184 w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Dyrektywa przesunęła akcent z samego wodociągu na cały łańcuch „od źródła do kranu”. Wodociąg odpowiada za wodę do wodomierza głównego, a za tym, co dzieje się w rurach, zasobnikach i cyrkulacji wewnątrz budynku, odpowiada jego właściciel lub zarządca.

Przepisy dzielą budynki na trzy grupy:

Co to jest obiekt priorytetowy

Ustawa definiuje obiekt priorytetowy jako niemieszkalny obiekt, w którym więcej niż 50 osób dziennie jest narażonych na ryzyko związane z wodą, w szczególności budynek użyteczności publicznej lub budynek przeznaczony do okresowego pobytu ludzi (art. 4j ust. 1). Obowiązek badań Legionelli w ciepłej wodzie użytkowej dotyczy przede wszystkim:

Grupa obiektówPrzykładyBadanie
Stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotneszpitale, zakłady opiekuńczo-lecznicze, hospicja, rehabilitacja, uzdrowiska, leczenie uzależnień, psychiatriaLegionella w c.w.u.
Obiekty okresowego pobytu ludzihotele, motele, pensjonaty, ośrodki wczasowe, kempingi, zakłady karne, domy rencistówLegionella w c.w.u.
Budynki użyteczności publicznej z aerozolem wodnympływalnie, hale sportowe z natryskami, obiekty z fontannami, zraszaczami, natryskamiLegionella w c.w.u.
Obiekty dla małych dzieci i kobiet w ciążyoddziały położnicze i pediatryczne, domy samotnej matki, żłobki i placówki z dziećmi do 6 latołów (gdy analiza wskaże ryzyko)

Jeśli prowadzisz hotel, pensjonat, ośrodek, dom pomocy albo szpital, z dużym prawdopodobieństwem jesteś zarządcą obiektu priorytetowego. W przypadku biurowców, galerii handlowych czy zakładów pracy kluczowe jest kryterium 50 osób dziennie i to, czy w obiekcie powstaje aerozol wodny (natryski, prysznice, nawilżacze).

Ocena ryzyka wewnętrznego systemu wodociągowego – co zawiera

Właściciel lub zarządca obiektu priorytetowego sporządza ocenę ryzyka na piśmie, podpisaną własnoręcznie albo podpisem kwalifikowanym, zaufanym lub osobistym (art. 4i ust. 1). Ocena obejmuje ogólną analizę ryzyka związanego z instalacją i z materiałami mającymi kontakt z wodą oraz ustalenie, czy to ryzyko wpływa na jakość wody w punktach czerpalnych. Przegląd i ewentualna aktualizacja – nie rzadziej niż co 6 lat. Dokument trzeba przechowywać co najmniej 12 lat.

Ocenę może wykonać wyłącznie osoba spełniająca warunki z art. 4l: co najmniej trzyletnie udokumentowane doświadczenie przy instalacjach sanitarnych lub nadzorze nad jakością wody albo uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej – w obu przypadkach z udokumentowaną wiedzą o zarządzaniu ryzykiem wody – albo uprawnienia rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych.

Dla budynków mieszkalnych ustawa (art. 4i ust. 7) wymienia minimalny zakres analizy, który jest dobrym punktem wyjścia także dla obiektów priorytetowych:

Lista kontrolna – dane do analizy ryzyka instalacji

  • krótki opis i schemat instalacji wodociągowej zimnej i ciepłej wody;
  • rodzaj urządzenia do przygotowania ciepłej wody (zasobnik, wymiennik, węzeł, kocioł);
  • czy są przewody c.w.u. o objętości powyżej 3 litrów poza obiegiem cyrkulacji (tzw. martwe odcinki);
  • temperatura zimnej wody w najdalszym punkcie czerpalnym;
  • temperatura ciepłej wody w najdalszym punkcie od podgrzewacza i temperatura powrotu cyrkulacji;
  • czy instalacja ciepłej wody spełnia wymagania warunków technicznych;
  • materiały mające kontakt z wodą (w tym ewentualne elementy ołowiane);
  • mapa istniejących lub proponowanych punktów poboru próbek.

Badania Legionelli i ołowiu – częstotliwość i wartości

W obiektach priorytetowych ocena ryzyka obejmuje badania w kierunku bakterii Legionella w ciepłej wodzie użytkowej. Rozporządzenie podaje wartość parametryczną <1000 jtk/l, a dla szpitali i obiektów, w których przebywają pacjenci o obniżonej odporności – <50 jtk/l. Minimalna częstotliwość przy niskim poziomie zanieczyszczenia to raz w roku (w obiektach z pacjentami o obniżonej odporności i aerozolem – co 6 miesięcy), a po dwóch kolejnych dobrych wynikach w odstępach rocznych można przejść na badanie co 3 lata. Szczegóły progów, postępowania po przekroczeniu i miejsc poboru opisujemy w artykule Legionella – badanie wody i obowiązki zarządcy.

Wartość parametryczna ołowiu w wewnętrznym systemie wynosi 10 μg/l. Badanie ołowiu wykonuje się w obiektach dla małych dzieci i kobiet w ciąży, jeśli analiza wykaże, że ołów jest potencjalnym ryzykiem; częstotliwość ustala się z sanepidem.

Sprawozdania z badań bez przekroczeń zarządca obiektu priorytetowego przekazuje powiatowemu inspektorowi sanitarnemu w ciągu 7 dni roboczych od otrzymania wyników, a informację o działaniach po przekroczeniu – niezwłocznie, nie później niż w 7 dni roboczych (§ 10 rozporządzenia).

Terminy: do kiedy trzeba się przygotować

ObowiązekTerminPodstawa
Wejście w życie nowelizacji ustawy21 maja 2026 r.Dz.U. 2026 poz. 605, art. 25
Wejście w życie rozporządzenia MZ o jakości wody24 czerwca 2026 r. (14 dni od ogłoszenia 9 czerwca)Dz.U. 2026 poz. 748, § 19
Przekazanie pierwszej oceny ryzyka przez obiekt priorytetowydo 30 czerwca 2028 r.art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej
Obiekt priorytetowy oddany do użytku po 30.06.20286 miesięcy od oddania do użytkowaniaart. 9 ust. 7 ustawy zmieniającej
Kolejne oceny lub informacja o braku aktualizacjico 6 lat, do 30 czerwcaart. 4n ust. 1 ustawy
Zaktualizowana ocena ryzyka30 dni od aktualizacjiart. 4n ust. 1 pkt 2 ustawy

Termin 2028 r. dotyczy przekazania oceny ryzyka. Obowiązek reagowania na przekroczenie wartości Legionelli (art. 4k) i zasady postępowania z załącznika nr 5 do rozporządzenia stosuje się już teraz – jeśli badasz wodę i wynik wychodzi zły, musisz działać.

Kary i kontrole

Znowelizowana ustawa przewiduje kary pieniężne od 100 do 10 000 zł dla właściciela lub zarządcy obiektu priorytetowego, który:

Karę wymierza państwowy powiatowy inspektor sanitarny. Gdy wartości nie są dotrzymane, zarządca musi ustalić przyczynę, opisać działania naprawcze z terminami i sposobem sprawdzenia ich skuteczności, a po ich zakończeniu sanepid wykonuje badania kontrolne na koszt zarządcy (art. 4k).

Co to oznacza w praktyce dla kotłowni i stacji uzdatniania

Ocena ryzyka nie dotyczy wyłącznie rur. Osoba, która ją wykonuje, przejrzy całą drogę wody przez budynek – a w wielu obiektach na tej drodze stoi zmiękczacz, filtry i zasobniki ciepłej wody. To dobre miejsce, żeby uporządkować kilka spraw:

Stała, przewidywalna eksploatacja oznacza też regularne dostawy soli do zmiękczaczy. Zamiast pilnować pojedynczych worków, wiele obiektów zamawia paletę 972 kg tabletek NovaSalz z dostawą i planuje kolejne dostawy co kilka miesięcy.

Najczęstsze słabe punkty instalacji w obiektach

Ocena ryzyka zwykle wychodzi źle nie z powodu jednej awarii, lecz kilku drobnych zaniedbań, które razem tworzą dobre warunki dla bakterii i osadów. W budynkach hotelowych, szpitalnych i sportowych najczęściej powtarzają się:

Słaby punktDlaczego to ryzykoCo zwykle pomaga
Rzadko używane pokoje, natryski, umywalkiwoda stoi, temperatura spada do zakresu 25–45 °Charmonogram płukania, zapis w dzienniku
Martwe odcinki po przebudowachbrak przepływu i cyrkulacjiodcięcie i usunięcie odcinka u źródła
Niedogrzany zasobnik lub słaba cyrkulacjapowrót cyrkulacji poniżej 55 °Cregulacja pomp i zaworów cyrkulacyjnych
Kamień i szlam w zasobnikachosad chroni biofilm i obniża wydajność grzaniaczyszczenie zasobnika, zmiękczanie wody
Zaniedbany zmiękczacz lub filtrzłoże bez regeneracji i serwisu może zarastaćstała dostawa soli, regularny serwis i dezynfekcja

Większość tych pozycji da się poprawić bez dużych inwestycji – wystarczy procedura, odpowiedzialna osoba i zapisy, które pokażą kontrolującemu, że instalacja jest nadzorowana na bieżąco.

Plan działania dla zarządcy krok po kroku

  1. Ustal, czy obiekt jest priorytetowy (rodzaj działalności, ponad 50 osób dziennie, aerozol wodny).
  2. Zbierz dokumentację instalacji: schematy, rodzaj podgrzewania, cyrkulacja, materiały, wcześniejsze wyniki badań.
  3. Zmierz temperatury w punktach z listy kontrolnej i zapisz je z datą.
  4. Zleć ocenę ryzyka osobie z kwalifikacjami z art. 4l – wcześniej niż przed samym terminem 2028 r., bo popyt na takie usługi będzie rósł.
  5. Wyznacz punkty poboru próbek (najdalszy punkt na każdym pionie, wyjście z podgrzewacza, powrót cyrkulacji) i zleć badanie Legionelli w laboratorium uprawnionym przez sanepid.
  6. Wprowadź stałe procedury: kontrola temperatur, płukanie rzadko używanych punktów, serwis zmiękczacza i podgrzewaczy, dezynfekcja po przerwach.
  7. Przekazuj sprawozdania sanepidowi w 7 dni roboczych i przechowuj dokumenty co najmniej 12 lat.

Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje stan przepisów na listopad 2026 r. Nie jest poradą prawną. W sprawach konkretnego obiektu skontaktuj się z powiatową stacją sanitarno-epidemiologiczną lub osobą uprawnioną do wykonania oceny ryzyka.

Najczęstsze pytania

Czy wspólnota mieszkaniowa musi badać wodę na Legionellę?

Budynek mieszkalny wielorodzinny nie jest obiektem priorytetowym, więc nie ma ustawowego obowiązku okresowych badań. Zarządca musi jednak wykonać ogólną analizę ryzyk instalacji, a jeśli wykaże ona nieprawidłowości, poinformować sanepid, który może zalecić monitorowanie Legionelli.

Od kiedy obowiązuje nowe rozporządzenie o jakości wody?

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 748) ogłoszono 9 czerwca 2026 r. i weszło w życie po 14 dniach, czyli 24 czerwca 2026 r. Zastąpiło rozporządzenie z 2017 r.

Kto może wykonać ocenę ryzyka instalacji wodociągowej?

Osoba z co najmniej trzyletnim udokumentowanym doświadczeniem przy instalacjach sanitarnych lub nadzorze nad jakością wody albo z uprawnieniami budowlanymi w specjalności instalacyjnej, w obu przypadkach z wiedzą o zarządzaniu ryzykiem wody, albo rzeczoznawca do spraw sanitarnohigienicznych.

Ile wynosi kara za brak oceny ryzyka?

Ustawa przewiduje dla właściciela lub zarządcy obiektu priorytetowego karę od 100 do 10 000 zł, wymierzaną przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Dotyczy to także braku badań Legionelli i nieprzekazania sprawozdań w terminie.

Czy hotel na 20 pokoi to obiekt priorytetowy?

Hotele, pensjonaty, motele i kempingi są wymienione w ustawie jako obiekty, w których bada się Legionellę. Przy małych obiektach warto potwierdzić z sanepidem, jak liczy się kryterium ponad 50 osób narażonych dziennie.

Źródła: Ustawa o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę… (Dz.U. 2026 poz. 605); Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. 2026 poz. 748).